کتابداری تطبیقی

کتابداری تطبیقی یا همسنجشی، رشته‌ای از کتابداری و علوم اطلاع رسانی است که در آن تعدادی از نظام‌ها – ساختارها و تکنیک‌ها به منظور جایگزین کردن برخی مشخصات خاص در یک قالب خاص قابل تعمیم، بررسی می‌شود. در واقع اصطلاح کتابداری تطبیقی، اصطلاح نسبتاً جدیدی است (سیمسووا، ۱۳۷۱). با وجود این، مطالعاتی را که می‌توان این اصطلاح را به آنها اطلاق نمود از پیشتر نیز وجود داشته‌است.از قدیمی‌ترین تعاریف برای کتابداری تطبیقی می‌توان به تعریف چیس دین اشاره کرد او می‌گوید: «کتابداری تطبیقی مطالعه پیشرفت کتابخانه در کشورهای مختلف است تا مشخص شود کدام پیشرفت‌ها قرین موفقیت بوده و در جای دیگر قابل تقلید است. بنابراین این مطالعه (مطالعه تطبیقی) آزمون فلسفه‌ها و سیاست‌های کتابداری در مقیاسی بین‌المللی است…پس این تنها کتابداری است که می‌تواند کتابخانه‌ها را به هم ارتباط دهد» یکی دیگر از صاحب نظران جکسون است که تعریف رو به رو را ارائه می‌دهد: «کتابداری تطبیقی رشته‌ای مطالعه‌ای است که به تطبیق نظریه و عمل کتابداری در کشورهای مختلف می‌پردازد و هدف آن عمق بخشیدن و وسعت دادن به درک مسائل فراملی است.» (سیمسووا، ۱۳۶۱). در ادبیات حرفه‌ای کتابداری مقصود از کتابداری تطبیقی مطالعه، تدریس و تحقیق در رئوس مطالب مراکز آموزش کتابداری و توجه به توسعه بیش از پیش اهداف آن از طریق روش‌شناسی است. کتابداری تطبیقی نیز نظیر سایر علوم به مشاهده و آزمایش ارزش زیادی می‌دهد و همواره هدف‌های پراگماتیک (ماده گرا) را دنبال می‌کند که از آن جمله‌اند: ۱- تنظیم خط مشی برای برنامه‌های کتابخانه‌های جدید در داخل یا خارج از کشور. ۲- آنالیز انتقادی و حل مسائل جامع کتابخانه. ۳- تسهیل مبادله مواد کتابخانه و اطلاعات بین کشورهای مختلف. ۴- تقویت پایه‌های آموزش و کارعملی برای دانشجویان خودی و خارجی (سیمسووا، ۱۳۷۱). در نهایت یکی از رسمی‌ترین تعاریف برای کتابداری تطبیقی جمله‌ای از موسسه برنامه‌های آموزش کتابداری در سطح جهانی است که می‌گوید: «کتابداری تطبیقی شامل بررسی یک یا چند جنبه از نظریه کتابداری و عمل یا تأثیر آن در دو یا چند جامعه یا ناحیه جغرافیایی است.» (سیمسووا، ۱۳۶۱).

تاریخچه کتابداری تطبیقی

این اصطلاح را نخستین بار چیس دین با انتشار دو مقاله در سال ۱۹۵۴ بر مبنای تجربیاتی که از یک بررسی گروهی در دانشگاه شیکاگو به دست آورده بود به کار گرفت. تا ده سال بعد این اصطلاح در هیچ نوشته‌ای به کار نرفت تا اینکه در سال ۱۹۶۴ آقای فاسکت (از دیگر صاحب نظران در حوزه کتابداری تطبیقی) طی نطقی که در دانشگاه میشیگان می‌کرد باز به موضوع کتابداری تطبیقی پرداخت (سیمسووا، ۱۳۶۱).

(بیشتر…)

بیشتر بخوانید
ویراستار دی ۲۱, ۱۳۹۳ 0 دیدگاه

فهرست نویسی و رده بندی

نمایی از بخش چاپ برچسب نرم افزار کتابدار مبین نگارش پیشرفته

با مطالعه ی تاریخ کتابخانه ها از دوران گذشته تا کنون، با کتابدارانی آشنا می شویم که همواره در تلاش یافتن راهی برای نظم دادن به مجموعه های کتابخانه بوده اند. آن ها در درازای سال ها با استفاده از امکانات موجود و به اندازه ی توان خود، در مجموعه ی کتابخانه نظم برقرار می کردند تا از این راه دسترسی به آن سریع تر و دقیق تر شود. با اختراع ماشین چاپ وگسترش علم و دانش و به دنبال افزایش شمار کتاب ودیگر منابع در کتابخانه ها، نیاز به برقراری نظم و سازماندهی آن ها بیشتر و بیشتر شد.
(بیشتر…)

بیشتر بخوانید
ویراستار دی ۱۴, ۱۳۹۳ 0 دیدگاه

انواع رده بندی در علم کتابداری

رده بندی کتابشناختی (Bibliographic Classification)

رده بندی کتابشناختی طرح رده بندی مبسوطی است که توسط هنری اولین بلینس، کتابدار مشهور آمریکایی، طراحی شد و اولین بار در سال ۱۹۰۳ توسط او در دانشگاه نیویورک به کار گرفته شد. وی بیش از سی سال از عمر خود را صرف مطالعه عمیق رده بندی های کتابخانه ای زمان خود و توسعه رده بندی کتابشناختی کرد. براوان نتایج مطالعاتش را در دو کتاب به نام های سازماندهی دانش و علوم و سازماندهی دانش در کتابخانه ها منتشر نمود. آن چه در این کتاب آمده نشان دخنده دیدگاه او نسبت به رده بندی های کتابخانه ای است. تمرکز اصلی این دو کتاب بر مطالعه طرح های رده بندی فلسفس، نشانه های رده بندی به عنوان رده بندی به عنوان زیر بنایی رده بندی و ایرادات و امکانات رده بندی های موجود است.

آن چه رده بندی کتابشناختی را از سایر رده بندی های موجود متمایز می کند و پیشرفتی نسبت به سایر رده بندی ها به شمار می رود.معرفی مفهوم” ترتیب سودمند” موضوعات و ” اجماع نظر آموزشی و علمی” در مورد قرار گرفتن موضاعات بود بر اساس این نظر، رده بندی در هر حوزه موضوعی می بایست منعکس کننده اجماع نظر متخصصان موضوعی در آن حوزه باشد و بتوان هر موضوع را با میزان مفید و یکسان در دو یا بیش از دو مکان مختلف قرار داد. با توجه با این ایده، بر خلاف رده بندی های گذشته که یک ترتیب ثابت ذهنی را برای موضوعات به کار می بردند. بلیس روش  عینی را برای ثابت کردن ترتیب موضوعات ابداع کرد. در این رابطه وی مفهوم خاص تر شدن تدریجی موضوعات را مطرح کرد که کاملاٌ مطایق با نظریات رده بندی حدید است. تلاش ها و مطالعات بلیس راهگشای ظهور نظریات رده بندی جدید به شمار می رود.

(بیشتر…)

بیشتر بخوانید
ویراستار دی ۱۳, ۱۳۹۳ 0 دیدگاه